Kurban İçin Nisap Miktarı Nasıl Hesaplanır? | Kimler Kurban Kesmekle Yükümlüdür?

Kurban Bayramı yaklaşırken en çok merak edilen konuların başında “Kurban kesmek kimlere vaciptir?” ve “Kurban için nisap miktarı nasıl hesaplanır?” soruları gelmektedir.

İslam dininde kurban ibadeti, mali imkânı yerinde olan Müslümanlara yüklenen önemli bir ibadettir. Ancak herkes kurban kesmekle yükümlü değildir. Kurbanın vacip olabilmesi için kişinin belirli bir mali güce sahip olması gerekir. Bu mali yeterlilik ölçüsüne nisap miktarı denir.

Bu yazımızda, Hanefî mezhebine göre kurban nisabının nasıl hesaplandığını, hangi malların hesaba katıldığını ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın açıklamaları doğrultusunda dikkat edilmesi gereken hususları ele alıyoruz.

Nisap Nedir?

Nisap; dinî yükümlülüklerin başlaması için belirlenen asgari zenginlik ölçüsüdür.

Kurban ibadetinde nisap, kişinin temel ihtiyaçları ve borçları dışında belirli miktarda mala sahip olması anlamına gelir.

Bu ölçüye ulaşan Müslüman, diğer şartları da taşıyorsa kurban kesmekle yükümlü olur.

Kurban Kimlere Vaciptir?

Hanefî mezhebine göre kurban kesmenin vacip olması için şu şartların bulunması gerekir:

• Müslüman olmak,
• Akıl sağlığı yerinde olmak,
• Ergenlik çağına ulaşmış olmak,
• Yolcu (seferî) olmamak,
• Temel ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı mala sahip olmak.

Bu şartları taşıyan kişi, Kurban Bayramı günlerinde kurban kesmekle yükümlüdür.

Kurban Nisabı Ne Kadardır?

Hanefî mezhebine göre kurban nisabı, zekât nisabı ile aynıdır.

Buna göre kişi;

80,18 gram altın değerine ulaşan bir mal varlığına sahipse ve bu mal temel ihtiyaçları ile borçlarının dışında kalıyorsa kurban kesmesi vacip olur.

Burada önemli olan nokta, kişinin elindeki malın üzerinden bir yıl geçmiş olmasının şart olmamasıdır.

Zekâtta aranan “bir kamerî yıl dolması” şartı, kurban ibadetinde aranmaz. Kurban Bayramı günlerinde nisap miktarı mala sahip olmak yeterlidir.

Nisap Hesabına Hangi Mallar Dahildir?

Nisap hesaplanırken kişinin temel ihtiyaçları dışında sahip olduğu ekonomik değeri bulunan varlıklar dikkate alınır.

Bunlar arasında:

• Altın,
• Gümüş,
• Döviz,
• Nakit para,
• Banka hesaplarındaki birikimler,
• Ticaret malları,
• Yatırım amaçlı arsa ve gayrimenkuller,
• Hisse senetleri ve yatırım fonları,
• Alacaklar (tahsili mümkün olan)

yer alır.

Bu malların toplam değeri hesaplanır ve mevcut borçlar düşüldükten sonra kalan miktar nisap sınırına ulaşıyorsa kişi kurbanla yükümlü olur.

Hangi Mallar Nisap Hesabına Katılmaz?

İslam hukukunda kişinin temel yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan mallar nisap hesabına dahil edilmez.

Bunlara örnek olarak:

• Oturulan ev,
• Günlük kullanılan ev eşyaları,
• Binek otomobili (ihtiyaç için kullanılan),
• Meslek araç ve gereçleri,
• Giyim eşyaları,
• Ailenin zorunlu ihtiyaçları

gösterilebilir.

Bu mallar zenginlik ölçüsüne dahil edilmez.

Borçlar Nisap Hesabını Etkiler mi?

Evet.

Ödenmesi gereken borçlar, kişinin mal varlığından düşülür.

Borçlar düşüldükten sonra kalan miktar nisap seviyesine ulaşıyorsa kurban vacip olur.

Bu nedenle nisap hesabı yapılırken sadece eldeki mal değil, mevcut borçlar da dikkate alınmalıdır.

Ev ve Arabası Olan Herkes Kurban Kesmek Zorunda mıdır?

Hayır.

Bir kişinin ev sahibi veya otomobil sahibi olması tek başına kurban kesmesini gerektirmez.

Eğer bu ev ve araç temel ihtiyaç kapsamında kullanılıyorsa nisap hesabına dahil edilmez.

Ancak yatırım amacıyla alınmış ikinci ev, arsa veya ticari araçlar ekonomik değer taşıdığı için nisap hesabına katılır.

Nisap Miktarı Her Yıl Değişir mi?

Nisap miktarı gram olarak değişmez.

İslam hukukunda ölçü 80,18 gram altındır.

Ancak altının piyasa fiyatı sürekli değiştiği için nisap miktarının Türk lirası karşılığı da her yıl hatta her gün değişebilir.

Bu nedenle Kurban Bayramı öncesinde güncel altın fiyatları dikkate alınarak hesaplama yapılmalıdır.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Görüşü

Diyanet İşleri Başkanlığı’na göre de kurban ibadetinde esas alınan nisap ölçüsü, temel ihtiyaçlar ve borçlar dışında 80,18 gram altın değerinde mala sahip olmaktır.

Ayrıca zekâttan farklı olarak bu malın üzerinden bir yıl geçmiş olması şart değildir.

Kurban Bayramı günlerinde bu mali güce sahip olan kişi kurban kesmekle yükümlü olur.

Sonuç

Kurban ibadeti, mali imkânı bulunan Müslümanlar için önemli bir ibadettir.

Hanefî mezhebine göre temel ihtiyaçları ve borçları dışında 80,18 gram altın değerinde mala sahip olan, akıllı, ergen, mukim ve Müslüman kimseler kurban kesmekle yükümlüdür.

Nisap hesabı yapılırken sadece nakit para değil; altın, döviz, ticaret malları, yatırım amaçlı gayrimenkuller ve diğer ekonomik varlıklar da dikkate alınmalıdır.

Kurban ibadetinin doğru şekilde yerine getirilebilmesi için, kişinin mali durumunu doğru değerlendirmesi ve gerektiğinde güvenilir dinî kaynaklardan veya uzmanlardan bilgi alması önemlidir.

Kaynaklar

• Kur’an-ı Kerim
• Hac Suresi 22/28
• Hac Suresi 22/34
• Kevser Suresi 108/2
• Hadis Kaynakları
• Sünen Ebû Dâvûd, Edâhî
• Sünen Tirmizî, Edâhî
• Sünen İbn Mâce, Edâhî
• Fıkıh Kaynakları
• İmam Kâsânî, Bedâʾiʿu’s-Sanâʾiʿ
• İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr
• İmam Merğînânî, el-Hidâye
• İmam Nevevî, el-Mecmûʿ
• Güncel Kaynaklar
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu – Kurban ve Nisap Hakkındaki Fetvalar
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kurban Rehber